Probiotics được biết đến với một cái tên khác dễ nhớ hơn là lợi khuẩn, với nhiều lợi ích và công dụng khác nhau. Việc bổ sung probiotics thường mất khoảng vài tuần đến vài tháng để đạt được hiểu quả. 

1. Probiotics là gì?

Probiotics thường được định nghĩa là các chủng vi khuẩn sống. Đây là các vi khuẩn và nấm men sống rất có lợi cho hệ tiêu hóa con người. Nói một cách khác dễ hiểu, men vi sinh là những vi khuẩn tốt, giúp hệ tiêu hóa dễ tiêu thụ thức ăn, duy trì sức khỏe và chống lại bệnh tật. Lợi khuẩn cùng với hại khuẩn tạo nên hệ vi sinh đường ruột, là những sinh vật có lợi cho đường ruột. Ở một trạng thái cân bằng, hệ vi sinh đường ruột sẽ có 85% là lợi khuẩn và 15% là hại khuẩn. Khi cơ thể bị nhiễm trùng, gia tăng nhiều hại khuẩn thì bổ sung probiotics sẽ là cách để tăng cường lợi khuẩn cho cơ thể.

Các chủng vi khuẩn thường được bất hoạt, đông khô và bào chế dưới dạng viên nang, viên nén, bột hoặc dung dịch uống. Khi vào trong cơ thể, các vi khuẩn sẽ trở thành dạng hoạt động. Tuy nhiên, probiotic luôn có sẵn trong chế độ ăn uống đầy đủ hàng ngày như trong một số thực phẩm bao gồm sữa chua hay các sản phẩm lên men. Mặc dù vậy, một lợi thế của việc bổ sung probiotics tổng hợp là đạt được nồng độ cao, đã được pha chế đúng cách, dễ bảo quản và có thời hạn sử dụng lâu hơn so với chế phẩm sinh học tự nhiên. Trái lại, nguồn probiotic từ thực phẩm thường được xác định là an toàn, không phải là thuốc, phù hợp cho sức khỏe tự nhiên hơn và có thể dùng không cần chỉ dẫn đặc biệt của bác sĩ cũng như tránh được các tác dụng phụ không mong muốn.

 Probiotics chứa nhiều trong các loại thực phẩm lên men

Hiện nay, các nhà khoa học luôn tìm tòi, khám phá thêm nhiều chế phẩm sinh học mới đóng vai trò làm men vi sinh để phù hợp với nhiều đối tượng khác nhau. Tuy nhiên, hai nhóm vi khuẩn phổ biến nhất thường được sử dụng để sản xuất men vi sinh cho người là Lactobacillus và Bifidobacterium. Ngoài ra, nấm men, Saccharomyces boulardii và một số chủng E. coli cũng đang là các “ứng cử viên” tiềm năng được sử dụng làm men vi sinh.

2. Các loại probiotic phổ biến

Probiotic có khá nhiều chủng loại khác nhau với nhiều lợi ích và công dụng khác nhau cho sức khỏe đường ruột của cơ thể con người:

 Hiện tại có nhiều chủng vi khuẩn có lợi cho sức khỏe 

Khuẩn Bifidobacterium: Loại lợi khuẩn này có nhiều chủng loại khác nhau như Bifidobacterium bifidum, Bifidobacterium longum, Bifidobacterium breve. Chúng chiếm tới 90% lượng lợi khuẩn có trong ruột già, có khả năng hỗ trợ hệ tiêu hóa, cân bằng hệ vi sinh đường ruột và hỗ trợ kích thích hệ thống miễn dịch hiệu quả.

Khuẩn Lactobacillus: Đây là lợi khuẩn hỗ trợ sản sinh ra acid Lactic, cũng như giúp kiểm soát nấm cùng những vi khuẩn gây hại. Nó có khả năng giúp cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột và hỗ trợ quá trình tiêu hóa. Đây là một trong những loại vi khuẩn probiotic phổ biến nhất và thường được tìm thấy trong sữa chua và các sản phẩm sữa lactic.

Khuẩn Bacillus: Đây là nhóm lợi khuẩn tồn tại trong tự nhiên khá nhiều, chúng thường tồn tại dưới dạng ngủ đông khi gặp môi trường bất lợi. Đặc biệt, chúng thường nảy mầm ở ruột có khả năng kháng axit tốt hơn các vi khuẩn khác, giúp tồn tại lâu dài khi đi qua dạ dày.

3. Các dạng bào chế và cách bảo quản probiotics

Chất lượng probiotic không chỉ phụ thuộc vào chủng loại mà còn vào dạng bào chế và cách bảo quản:

• Dạng bột và viên nang: Giúp bảo vệ lợi khuẩn tồn tại trong môi trường axit dạ dày tốt hơn dạng lỏng.

• Bảo quản đúng cách: Các sản phẩm từ thực phẩm lên men truyền thống cần giữ lạnh hoặc ở nhiệt độ phòng phù hợp để đảm bảo lợi khuẩn không bị chết.

• Công nghệ hiện đại: Giúp sản phẩm probiotic không cần bảo quản quá khắt khe, đồng thời nâng cao khả năng sống sót khi đi qua môi trường dạ dày và dịch mật.

4. Các lợi ích của probiotics

Ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy các chế phẩm có chứa men vi sinh có thể giúp hỗ trợ và cải thiện các chức năng tiêu hóa trong cơ thể:

Bệnh tiêu chảy: Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng probiotics có thể giúp ngăn ngừa hoặc điều trị tiêu chảy liên quan đến phác đồ kháng sinh lâu dài. Hơn nữa, probiotic cũng có thể làm giảm mức độ nghiêm trọng và thời gian mắc bệnh tiêu chảy truyền nhiễm cấp tính ở trẻ em và người lớn cũng như có thể giúp ngăn ngừa bệnh lý này.

Táo bón: Bằng cách uống bổ sung men vi sinh hoặc ăn thực phẩm có chứa nhiều men vi sinh có thể giúp điều trị các triệu chứng táo bón ở người lớn bằng cách giúp làm mềm phân và dễ dàng đi qua đại tràng. Probiotic có thể giúp kiểm soát thời gian vận chuyển các chất rắn trong đường ruột và làm tăng tần suất đi tiêu.

 Probiotics cải thiện nhiều chức năng của hệ tiêu hóa

Hội chứng ruột kích thích: Ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy các chế phẩm có chứa men vi sinh có thể giúp giảm triệu chứng hội chứng ruột kích thích như khó chịu ở bụng, đầy hơi và chướng bụng. Tác dụng này đạt được trong điều trị hội chứng ruột kích thích ở người lớn và cả trẻ em.

Bệnh viêm ruột: Ngoài ra men vi sinh còn mang lại lợi ích cho những người bị viêm loét đại tràng bên cạnh các liệu pháp quy chuẩn. Tuy nhiên, việc sử dụng men vi sinh đơn thuần trong điều trị bệnh lý này thì không được khuyến cáo.

5. Cách uống probiotic đúng cách để phát huy tối đa hiệu quả

Để probiotic phát huy được tác dụng, việc sử dụng đều đặn hàng ngày theo đúng liều lượng khuyến nghị là yếu tố quyết định. Nghiên cứu cho thấy dùng probiotic liên tục trong ít nhất 1 tháng sẽ cải thiện rõ rệt hệ vi sinh đường ruột, giúp tăng cường sức khỏe tiêu hóa.

 Uống probiotics đúng cách để mang lại hiểu quả cao nhất

• Tuân thủ liều lượng: Không tăng hoặc giảm liều tùy ý để tránh mất tác dụng hoặc gây mất cân bằng hệ vi sinh.

• Bảo quản sản phẩm đúng cách: Probiotic thường nhạy cảm với nhiệt độ và độ ẩm, nên giữ ở nơi thoáng mát, tránh ánh sáng trực tiếp để bảo toàn hiệu quả.

• Kết hợp dùng cùng nước lọc: Tránh uống probiotic cùng nước ép trái cây hoặc đồ uống có tính axit mạnh vì có thể ảnh hưởng đến vi khuẩn sống.

6. Các lưu ý khi sử dụng probiotics

Chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, uy tín và được bảo quản đúng điều kiện.

Uống probiotics vào thời điểm thích hợp như ngay sau bữa ăn hoặc theo chỉ dẫn cụ thể để bảo vệ lợi khuẩn khỏi axit dạ dày.

Kết hợp chế độ ăn giàu probiotics để tạo môi trường tốt cho lợi khuẩn phát triển.

Không tự ý ngưng sử dụng hoặc thay đổi liều để tránh làm mất cân bằng hệ vi sinh trong đường ruột.

Tư vấn với dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi bắt đầu dùng probiotics nếu đang sử dụng thuốc hoặc có vấn đề sức khỏe đặc biệt.

Trên đây là những chia sẻ của Nanda về " Tất tần tật về Probiotics” hy vọng bài viết trên hữu ích với bạn. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, vui lòng liên hệ 0398.9898.19 (8:00 - 16:30) hoặc truy cập website nandathienphuc.com để được hỗ trợ và tư vấn miễn phí nhé!

Quốc Việt